از اختلالات اضطرابي كودكان ونوجوانان ايفا مي كند .كلمه اضطراب

اصطلاحاً براي توضيح و تشريح گونه هاي مختلف و متنوعي از

واكنشهاي عاطفي ، حركتي و زيست شناختي درمقابل احساس

 خطر بكار مي رود . احساساتي از قبيل ناراحتي و ترس از اينكه حادثه

 ترسناك و ناگواري اتفاق خواهد افتاد ، ازجمله نشانه هاي اصلي

، اختلال اضطرابي دركودكان ونوجوانان محسوب مي شوند .

يك نوع از اين اختلالات اضطرابي كه در

 محيط هاي آموزشي  زياد مشاهده‌مي شود اضطراب امتحان

examinaton Anexity است كه رابطه تنگاتنگي

با عملكرد و پيشرفت تحصيلي هزار
?ان دانش- آموز دارد . دانش آموزي كه دچار اضطراب امتحان‌‌مي باشد

، با وجوداينكه مطالب و مفاهيم وموضوعات درسي را فرا گرفته است

قادر به ارائه و بيان آموخته هاي خود نيست . اين دانش آموزان يا

دانشجويان ،نخست دچارنوعي دل مشغولي ذهني هستند و

دوم درباره تواناييهاي خود ، نظر منفي داشته و از خود ارزيابي

شناختي منفي دارند . اين دو عامل موجب عدم تمركز حواس و واكنشهاي

زيست شناختي نامطلوب ،  افزايش ضربان قلب ،هيچان و تهوع و عدم

 تمركزحواس‌‌مي‌شود. پژوهشهاي مختلف نشان داده است كه

 اضطراب مادر بسياري از اختلالات

 رواني است . اين موضوع اهميت اين اختلال و تلاش براي درم
ان آن را روشن مي سازد . اضطراب را كه آشفتگي و پريشاني

ويژگي آن است و آموخته هاي قبلي را مغشوش و عملكرد فرد را

مختل مي سازد ، نمي توان براي مدت زيادي تحمل كرد . بنابراين با

يد پس از شناخت عوامل و ريشه هاي ايجادكننده آن ، به درمان آن همت گمارد .
عوامل موثر در بروز اضطراب امتحان

عزت نفس پايين
     منظور آن است كه اين افراد از خودانتظارات و توقعاتي دارند كه تناسب

چنداني با تواناييهايشان ندارد . از اينرو چون بين آرزوها و انتظاراتي

كه اصطلاحاً خود ايده آل گفته مي شود با ويژگيهاي كه فرد درحال

حاضر دارد ، از قبيل هوش ، استعداد و وضعيت جسماني كه

اصطلاحاً خود پنداره خوانده مي شود تفاوت زيادي وجود دارد

، اين امر موجب شكست هاي‌

متعدد مي‌شود و زمينه براي بروز اضطراب فراهم‌مي گردد.
روابط نادرست والدين با كودك و روابط بين اعضاي خانواده
      خانواده نقش اساسي درايجاد اضطراب امتحان دارد . محيط

خانواده مي تواند آرامش بخش و يا اضطراب زا باشد . انتظارات

غيرمنطقي كه از توان كودك يا نوجوان خارج است و تناسب

چنداني با تواناييهاي‌فردندارد ،مي‌تواند در بروز اضطراب امتحان

نقش داشته باشد . مثلاً تاكيد بر گرفتن نمره 20 در دروس مختلف

از جانب والدين ومقايسه فرزندان با يكديگر و يا با ديگران يك عامل

 مهم ديگري در بروز اضطراب امتحان به شمارمي‌آيد . خانواده هاي

زيادي بدون در نظر گرفتن تفاوت  هاي فردي ، ميان اعضاي

خانواده و بدون در نظر گرفتن تواناييهايي

مثل استعداد ، علاقه و وضعيت جسماني ، رواني ، برخوا
سته هاي غيرمنطقي خود پافشاري‌مي كنند

 كه نتيجه آن بروز اضطراب و دلهره دركودك و يا نوجوان است .
محافظت ومحدوديت بيش از اندازه
       از ديگر عوامل اضطراب زا ، توجه افراطي به كودكان ونوجوانان

است كه اعتماد به نفس در آنها را نابود و احساس خودكم انگاري 

 و ناتواني را در آنها بودجود مي آورد. اساساً مشكل كودكان و نوجوانان

،هنگامي شروع مي شود كه به سبب نوع تربيت خانواده ها

 فرزندان خانواده ،وابستگي‌شديدي به‌خانواده پيدا مي كنند.

انتظارات غيرمنطقي ، محيط هاي آموزشي ومعلمان
       انتظارات منطقي ومناسب معلم، انگيزه اي جهت پيشرفت

دانش آموزان محسوب مي شود . محيط هاي آموزشي كه

صرفاً تاكيدشان بر حفظ مقدار زيادي از مطالب است وتوجهي

 به شيوه هاي جديد ارزشيابي و بكارگيري روشهاي نوين

 تدريس نداشته و تفاوتهاي فردي فراگيران را نيز در نظر نمي گيرند

 ، زمينه بروز اين اخلال را در فراگيران فراهم مي آورند. محيط هاي

 آموزشي كه همراه با تهديد و تنبيه باشد ، بروز اين اخلال را تشديد مي كنند .
عدم آشنايي فراگيران با روشهاي درست مطالعه
     از عوامل مهم ديگر ، درايجاد اضطراب امتحان آشنا نبودن‌،

دانش آموزان با روشهاي صحيح مطالعه و برنامه- ريزي تحصيلي

 است . بسياري از دانش آموزان متن هاي مختلف را با سرعت‌

و شيوه‌هاي يكساني مطالعه مي كنند

 يعني رياضي را  مانند فارسي و يا علوم مطالعه مي كنند .
       عدم تناسب پرسشهاي امتحاني با تواناييهاي دانش آموزان
           پرسشهاي‌بسياردشوار كه موجب شكست خوردن دانش آموزان

مي‌شود ‌باعث افزايش ميزان اضطراب مي‌شود و تجربه‌هاي پي

 در پي شكست احساس ناتواني و اضطراب در دانش آموزان ايجاد

 مي‌كند. مسئله مهم ديگر اين است كه پرسشهاي امتحاني

 بايد با توجه به روش تدريس معلم طرح شود . بديهي است در

 صورتيكه با روشهايي مانند ، روشهاي سخنراني و توضيحي

تدريس مي شود ، نمي توان براي فراگيران سوالهايي كه نياز به

توانايي هاي بالاي

 ذهني از قبيل استدلال تجزيه وتحليل وغيره  دارد مطرح كرد .
علائم :
      فردي‌كه دچار اضطراب

 امتحان مي شود ، بعضي از علايم زير را از خود نشان
مي دهد .
      ò اشكال در تمركز حواس
òعصبي بودن و قرار نداشتن
òاحساس خستگي
òسرگيجه
òتكرار ادرار
òتپش قلب
òبي حالي
òتنگي نفس
òتعريق
òبيهوشي
òنگراني و دلهره
òبي خوابي
òگوش به زنگ بودن
روشهاي كاهش و درمان اضطراب امتحان
-  والدين بهتر است، تواناييهاي جسماني و رواني و علايق

كودكان ونوجوانان را درنظر گرفته

و خواسته ها و انتظارات خود را با آن ويژگيها متناسب كنند
  -  از تنبيه كودكان خودداري كنند.
  -  والدين بهتر است، نقاط قوت

 فرزندانشان را شناسايي كرده و در تقويت آنها بكوشند .
-  از بكار بردن واژگاني مثل، تنبل ، ناتوان و...

خودداري كرده و از برچسب زدن به دانش آموزان خودداري شود .
-  معلمان نيز بهتر است، ضمن شناخت تفاوتهاي فردي دانش آموزان

و در نظر گرفتن استعدادهاي مختلف و علايق و ويژگيهاي جسماني

، رواني دانش آموزان ، انتظارات خود را با آنها هماهنگي سازند

. و در روشهاي تدريس خود تغييرات لازم را انجام دهند. و از

روشهاي فعال تدريس

مثل شيوه كاوشگري ، دريافت مفهوم و حل مسئله استفاده كنند.
- والدين معلمان بايد محيط هاي آرام و دور از رقابت هاي ناسالم براي

 تحصيل فرزندان

و دانش آموزان مهيا سازند و از مقايسه آنها با يكديگر خودداري كنند.
- معلمان بايد در طراحي سئوال هاي

امتخاني دقت لازم را داشته و تواناييهاي دانش آموزان را درنظر بگيرند .
شركت در

جلسات مشاوره و روان شناسي دركاهش اضطراب بسيار مفيد است .

استفاده از روشهاي صحيح مطالعه :

دانش آموزان بايد از متون جديد مطالعه استفاده كنند . مانند روش SQ3R.
روش SQ3R
survey( خواندن اجمالي متن ) : از نظر گذراندن عناوين و مطالب فصل يا درس.
Question ( طرح سئوال ) : هنگام خواندن متن براي خود سئوالهايي مطرح كنيد .
مي توانيد از سئوالهاي آخر درس يا داخل متن نيز

استفاده كنيد . اين سئوالات به

 شما كمك مي كنند كه بدانيد در خواندن آن متن به دنبال چه اهدافي هستيد .
Read ( دقيق خواني ): دراين مرحله برگرديد و متن را با

دقت بخوانيد

، زيرنكات مهم خط كشيده و خلاصه پارگرافها را در حاشيه يادداشت كنيد.
Recite( از حفظ گفتن ): در اين مرحله نكات مهم را براي خود

مجدداً از حفظ بگوييد و به سئوالهاي مطرح شده

در مرحله دوم پاسخ دهيد . در اين مرحله

 مي توان دو به دو و يا با دوستان به تبادل نظر و انتقال مفاهيم پرداخت .
Review(مرور): در زمانهاي مختلف مطالب خوانده شده را مرور كنيد .

 به اين طريق فراموشي را كاهش مي‌دهيد . اين مرور مي تواند

به يكي از اشكال ، از خود پرسيدن يا توضيح

خلاصه درس براي ديگران ويا گفتگوي چند نفره انجام مي شود .

استفاده از شيوه آرميدگي :
     دراين روش 16 جفت عضلات بدن سفت و سپس شل مي شود .

اين روش نياز به تمرين دارد . خوانندگان عزيز مي تواند براي اطلاع

 از چگونگي اجراي اين روش به كتاب آموزش

 آرميدگي(تن‌آرامي) نوشته دكتر علي صائبي مراجعه كنند .