شايد اعتقاد شما بر اين باشد كه خلاق بودن يعني توانايي نواختن يك ابزار موسيقي، نقاشي كردن يك تصوير يا نوشتن يك شعر. تمام مردم خلاقيت را ستايش مي كنند اما هر كدام تعريف متفاوتي از آن دارند، در حالي كه اين تعاريف خود شامل وجوه مشتركي هستند.
    * ويژگيهاي خلاق بودن در كودكان
    اگر خلاقيت به عنوان يك فرآيند تلقي شود كه از چندين مرحله تشكيل شده باشد، براي درك بهتر بايد آن را به عناصر تشكيل دهنده اش تجزيه كرد. حال مي خواهد كشيدن يك نقاشي باشد يا نواختن يك قطعه موسيقي كه در هر كدام از اينها چندين عنصر كليدي نقش دارند. بنابراين توسعه بخشيدن به اين عناصر مي تواند تأثير بسزايي بر روي رشد و پيشرفت كودك در تمامي سطوح خواه جسمي يا رواني داشته باشد.
    *خود ابرازي: كودكان مي توانند آنچه را كه مي بينند، احساس مي كنند، مي شنوند يا درباره آن فكر مي كنند، براي ديگران بيان نمايند. اين كار به آنها كمك مي كند تا سبك و شيوه مخصوص به خود را در ابراز احساس و افكارشان پيدا كنند.
    * كنجكاوي: والدين بايد اين اجازه را به كودكان خود بدهند تا آنها، خود از طريق كنجكاوي، انگيزه و خواسته هاي طبيعي و ذاتي درونشان دريابند كه بعضي چيزها چه هستند، چگونه كار مي كنند و «اگر...» چه اتفاقي خواهد افتاد.
    * مراحل ايجاد خلاقيت در كودكان
    * اكتشاف و آزمايش: كودكان از روشهاي مختلف براي استفاده از يك شيء، اسباب بازي يا فهميدن مراحل يك بازي يا طرز كار يك وسيله استفاده مي كنند.
    * قوه تخيل: كودكان به راحتي مي توانند به خيالبافي بپردازند يا مجذوب يك بازي تخيلي شوند و با امتحان كردن بعضي چيزها به «ممكن» هايي دست يابند كه از نظر ما بزرگترها غير ممكن به نظر مي رسد.
    * تفكر نامحدود: كودكان مهارتهاي فكريشان را با ايجاد ممكن ها و يافتن پاسخهاي بسيار براي چيزهاي مختلف بسط مي دهند.
    اين عناصر و ويژگيها كه در فرايند خلاقيت امري طبيعي هستند در رشد رواني كودكان بسيار مؤثرند و منجر به ايجاد انگيزه هايي مي شوند كه كودكان از طريق آنها به مهارتهاي حل مسائل مختلف و تفكر مثبت درباره خودشان و احساس بي نظير بودن و بسط مهارتهاي ذهني و ادراكي خود دست پيدا مي كنند. اينها مهمترين مهارتهايي هستند كه كودكان مي توانند در زندگي روزمره خود از آنها استفاده كرده و تا دوران بزرگسالي نيز آن را ادامه دهند.
    * نوزادان
    - نوزاد خود را بغل كرده و او را راه ببريد و با اين كار تجربه حركت را به او بياموزيد. تصاوير رنگي و زيبا در اتاق نصب نموده و در معرض ديد او قرار دهيد.
    - با او صحبت كنيد و برايش شعر و لالايي بخوانيد.
    - موزيكهاي آرام پخش كنيد.
    - وسايل و اسباب بازيهاي ايمن و بي خطر در اختيارش قرار دهيد تا با آنها بازي كند.
    * كودكان نوپا
    - فعاليتهاي حركتي مختلف را برايش انجام دهيد. مثلاً مانند حيوانات (چهار دست و پا يا سينه خيز و...) حركت كنيد.
    - وسايل نقاشي و مداد رنگي و ساير وسايل موردنياز براي فعاليتهاي هنري، در منزل داشته باشيد.
    - كودكان نوپا اغلب دوست دارند با وسايل و اشياي واقعي مثل جعبه ها، ظروف و كليدها بازي كنند تا اسباب بازيهاي ديگر.
    - برايش داستان بخوانيد و از او بخواهيد تا درباره داستان براي شما حرف بزند يا از خودش قصه بگويد.
    - او را به پياده روي در طبيعت ببريد تا چيزهاي تازه كشف كند.
    - آب بازي براي او بسيار لذت بخش است، بنابراين به او اجازه دهيد با آب بازي كند يا او را در يك تيوب در آب قرار دهيد.
    - از او سؤالاتي بپرسيد كه در پاسخ آن محدوديت وجود ندارد، با اين كار قدرت تخيل او را بهبود مي بخشيد «به نظر تو چطوري اينجا رو تزيين كنم؟»
    * كودكان پيش دبستاني
    - بازيهاي خيالي ونمايشي يك ويژگي بارز سنين پيش از مدرسه است، بنابراين وسايل و فرصتهاي مختلف در اختيار او قرار دهيد تا نقش هاي خيالي بازي كنند.
    - از آنها سؤال زياد بپرسيد و بخواهيد براي شما قصه بگويند يا بر روي كاغذ چيزي بنويسند.
    - به هنگام بازي آنها را راهنمايي كنيد و موضوعي را پيشنهاد دهيد تا براساس آن بازي نمايشي خود را انجام دهند.
    - در اين دوره نيز همچنان به پخش كردن موزيكهاي آرام و انجام فعاليتهاي حركتي ادامه دهيد.
    - در امر آشپزي و فعاليتهاي آموزشي آنها را دخيل نماييد.
    * كودكان در سنين مدرسه
    - بازيهاي تخيلي در سنين مدرسه نيز بسيار متداول است. البته در سطحي گسترده تر و با تقليد از قهرمانان داستانها و اشخاص مشهور هنري و فرهنگي.
    - قدرت تصميم گيري را در آنها افزايش دهيد حتي اگر با تصميمات مختلف، اشتباههايي را نيز مرتكب شوند. زيرا در اين صورت بيشتر درصدد بهبود مهارتهاي فكري و يافتن راه حلهاي مناسب براي مسائل خود برمي آيند.
    - برايشان داستان بگوييد يا بنويسيد تا خودشان بخوانند.
    - آنها را به فعاليتهاي حركتي و جسمي، بيشتر مانند ورزش كردن ترغيب نماييد.
    * خلاقيت يك فرآيند است نه يك نتيجه
    همه كودكان خلاق هستند و تمام عناصر ياد شده در فرآيند خلاقيت به طور ذاتي و طبيعي در همه آنها وجود دارد. همه آنها نياز به خود ابرازي دارند. كنجكاو هستند، كشف كردن را دوست دارند، اهل تخيل هستند و فكر مي كنند.
    تمام اين ويژگيهاي طبيعي به وسيله فرصتهايي كه براي استفاده به آنان مي دهيم، تقويت مي شوند.
    نتيجه خلاقترين تلاشها، معمولاً چيزي است كه به راحتي مي توانيد آن را لمس كنيد، ببينيد، بشنويد يا حتي آن را مزه كنيد(مانند يك پتو، ساختمان، يك آواز يا يك غذاي خوشمزه و لذيذ).
    هنگامي كه كودك شما از مداد رنگي استفاده مي كند تا چيزي را خلق كند، نقاشي يا تصوير ايجاد شده همان نتيجه خلاقيت او مي باشد، بنابراين تشويق شما به خاطر خود نقاشي نيست بلكه به خاطر فرآيند خلاقيتي است كه كودك از آن استفاده نموده تا آن را به تصوير كشد. لذا سعي نكنيد فكر خود را بر روي آنچه كه كودك خلق نموده متمركز كنيد يا نگران نتيجه مطلوب باشيد بلكه آنچه مهم است خلاقيتي است كه كودك شما آن را به كار برده است.
    خلاق بودن به معني استعداد داشتن نيست زيرا همه بچه ها به يك اندازه در زمينه هاي هنري، موسيقي، نوشتن و حل مسايل و... مهارت ندارند. اما همه آنها طالب به دست آوردن فرصتهايي هستند تا بتوانند خود را ابراز نموده و در فعاليتها و سرگرمي ها شركت نمايند. بنابراين كودك شما حتماً نبايد در فرصتي كه به دست مي آورد عالي عمل كند بلكه بايد آن را انجام داده و احساس آزادي عمل و راحتي نسبت به آن داشته باشد.
    حال شما چه كار بايد بكنيد؟ به اين منظور شما بايد به او اجازه تفكر، تصور (تخيل)، كشف، كنجكاوي و قدرت ابراز وجود داده و بگذاريد خودش را بيان كند.
    * فعاليتهايي براي ايجاد خلاقيت در كودكان
    والدين و مربيان مي توانند كودكان را به داشتن خلاقيت تشويق نمايند. بنابراين بهترين راه براي ايجاد خلاقيت در كودكان، بازي كردن است. بازي كردن اساس خلاقيت بوده و روشي است كه كودكان به راحتي آن را ياد مي گيرند.
    
    * شيوه تشويق و توسعه خلاقيت در كودك:
    - به او اجازه دهيد تا بازي كند.
    - فرصت كافي براي بازي به او بدهيد.
    - وسايل جذاب و متفاوتي را برايش فراهم كنيد و او را تشويق به كشف آنها نماييد.
    - براي رسيدن به خلاقيت مطلوب منتظر نتيجه قابل انتظار خود نباشيد.
    - تلاشهاي او را ارج نهيد و كمك كنيد تا از تلاش خود احساس خوبي داشته باشد.
    - او را درگير فعاليتهايي كنيد كه گستره وسيعي از تجربيات مختلف از قبيل هنر، موسيقي، خانه سازي، قصه گويي، بازي نمايشي، شعر خواندن و پازل را در بر مي گيرد.
    * به كودك خود اجازه دهيد تا خودش را بيان كند
    تشويق به خلاقيت باعث ايجاد مهارتهاي فكري در كودكان مي شود. آنها ياد مي گيرند كه خودشان مسايل مربوط به خود را حل كنند و از روشهاي مخصوص به خود براي انجام كارهاي مختلف استفاده كنند. براي والدين و مربيان سخت است كه زمان كافي به كودك بدهند تا او بتواند كاملاً آنچه را كه لازم است كشف كند، همچنين براي آنها دشوار است كه به كودك نگويند چه چيزي چگونه انجام مي شود مثلاً (يك خانه چگونه بايد كشيده شود يا يك پل چگونه بايد ساخته شود) اما نكته بسيار مهم اين است كه آنها بايد به كودك اجازه دهند تا او، خودش آن را بسازد و جواب مسأله را بيابد.
    خود بيانگري و درگير كردن كودك در فعاليتهاي خلاقيتي نه تنها به يادگيري او كمك مي كند بلكه براي خود او نيز بسيار لذت بخش و جالب است. بنابراين بگذاريد كودكتان به وسيله بازي كردن، كشف كردن، تصوركردن و خلق كردن بيشتر و بيشتر ياد بگيرد و به عنوان آخرين نكته بگذاريد به وسيله كشف روشهاي جديد جهان اطرافش را بهتر ببيند.